Koncert Opoczno stolicą oberka

Centralna Biblioteka Rolnicza, ul. Krakowskie Przedmieście 66, 00-950 Warszawa

banerkiwisla

 

19 kwietnia 2017 rok (środa)

 

Opoczno jest regionem, który wszyscy doskonale znają, a przynajmniej tak im się wydaje. Wiele osób potrafi zanucić motyw „Ładna poleczka bo skoczna, ale najlepsza z Opoczna” z repertuaru Zespołu Pieśni i Tańca „Mazowsze”. Tyle tylko, że tak naprawdę to jest tramblanka, która nie jest poleczką i nie pochodzi z opoczyńskiego, a sam region nie należy do Mazowsza. To pokazuje problem z jakim borykają się osoby chcące zająć się bliżej tutejszą muzyką: im bardziej wgłębiają się w temat, tym więcej pojawia się pytań i tajemnic, a rzeczy z pozoru oczywiste przestają być oczywiste. Gdzie są granice regionu? Czy tam gdzie nieustannie zmieniające się granice powiatu? Czy może powinien je wyznaczać zasięg stroju opoczyńskiego, który zupełnie się z obszarem powiatu nie pokrywa? Dlaczego niektóre opoczyńskie kapele na nagraniach brzmią jak kapele radomskie, a inne jak kieleckie? Co począć z faktem, ze sztandarowy harmonista zespołu „opocznianka” – Stanisław Borowiecki – w latach 40-stych towarzyszył na weselach najsłynniejszemu skrzypkowi kajockiemu – Boguszowi? Czemu kapela Józefa Zarasia z Nieznamierowic jest w audycji Polskiego Radia określana jako kapela opoczyńska, bębnista z serca opoczyńskiego – Januszewic – śpiewa przyśpiewkę „zakochałem ja się w kieleckiej dziewczynie?”, a skrzypkowie spod Kraśnicy mają w repertuarze rawskie oberki?

Takie właśnie okazuje się opoczyńskie: niby znane, a nieznane. Muzyka skoczna i żywiołowa, a jednocześnie grana żałosnym i płaczliwym dźwiękiem. Kapela z najnowocześniejszymi akordeonami sąsiadująca z archaicznymi muzykantami grającymi na skrzypcach i basach (i to w jednej wsi!). Zespoły pieśni i tańca przy prawie każdym zakładzie przemysłowym, w których do tańca przygrywali autentyczni muzycy wiejscy, nie tracący autentyczności swojej nuty. Mieszające się ze sobą tradycje muzyczne sąsiednich regionów. I tak dalej.

Założeniem naszego koncertu jest pokazanie choćby odrobiny tej rozmaitości i niejednoznaczności. Chcemy też spróbować symbolicznie odtworzyć drogę jaką przebyła opoczyńska muzyka od początku poprzedniego stulecia aż do teraz. Pomogą nam w tym zaproszeni artyści: Kapela Jana Kępy z pogranicza opoczyńsko/rawskiego grająca archaiczną nutę z basami. „Opocznianka” towarzysząca przez wiele lat słynnemu Zespołowi Pieśni i Tańca o tej samej nazwie, ze znakomitym autentycznym wiejskim harmonistą Julianem Jarząbem. Kapela Biniek – Wojciechowki – Lipski gdzie starsi, wytrawni weselni muzykanci towarzyszą młodemu, wykształconemu w szkole muzycznej akordeoniście, który postanowił zostać spadkobiercą regionalnej tradycji i zaczął grać oberki na harmonii trzyrzędowej. Oraz zespół Odpoczno, złożony z młodych instrumentalistów z Łodzi, którzy w nagraniach słynnego opoczyńskiego skrzypka ludowego Stanisława Ksyty znaleźli inspirację do tworzenia muzyki łączącej w sobie elementy wiejskiej tradycji, współczesności i jazzu.

Joanna Strelnik, kurator koncertu

opocznianka2

Kapela Opocznianka

Jedna z najbardziej znanych i najdłużej działających kapel opoczyńskich. Nazwa została przejęta od nazwy nieistniejącego już Zespołu Ludowego Pieśni i Tańca, przy którym powstała. Grali w niej najznakomitsi instrumentaliści z okolic Opoczna, tacy jak harmonista Stanisław Borowiecki i skrzypek Stanisław Kaleta. Po nich tradycję przejęli muzycy młodszego pokolenia – Julian Jarząb, Stanisław Ksyta , Andrzej Rożej i Urszula Tomasik  (śpiew)

Julian Jarząb, (ur. 1942 r. w Korytkowie, zam. w Różannej) Gra w kapeli na harmonii trzyrzędowej od 1965 r. Muzykanckiego fachu uczył się od 1952 roku pod okiem ojca, skrzypka-samouka. Mając 13 lat grywał już na potańcówkach i weselach. Jest też budowniczym instrumentów – bębenków z brzękadłami.

Andrzej Rożej, zamieszkały w Tomaszowie Mazowieckim, skrzypek. Dołączył do kapeli stosunkowo niedawno. Jest laureatem Baszty na Festiwalu Kapel Śpiewaków i Kapel Ludowych w Kazimierzu (2013). Pochodzi z muzykanckiej rodziny, na skrzypcach grał jego ojciec i wuj. Jednak to nie one stały się jego pierwszym instrumentem lecz gitara elektryczna, na której grywał ponad 30 lat. Potem jednak postanowił powrócić do rodzinnej tradycji i w ciągu 3 lat, ćwicząc po 10 godzin dziennie, został doskonałym skrzypkiem. W kapeli Opocznianka zastąpił zmarłego w 2014 r. Stanisława Ksytę.

Marian Pabianek, (ur. 1962 roku w Drzewicy, zamieszkały w Sitowej) , bębnista. Od 15 roku życia gra na bębnie ze stalką i perkusji, a także na harmonii guzikowej i akordeonie (na tych ostatnich głównie podczas wesel).

Urszula Tomasik (ur. 1955)– śpiewaczka z Ziębowa. Od najmłodszych lat była w swojej okolicy znana z talentu wokalnego; w wieku 16 lat trafiła do zespołu „Opocznianka” gdzie przez wiele lat była jedną z głównych solistek. Potem śpiewała i tańczyła również w zespole „Tramblanka”. Równolegle funkcjonowała w środowisku wiejskim jako śpiewaczka weselna, zajmowała się też pomocą w przygotowaniu weselnych potraw. Śpiewała też z zespołem Koła Gospodyń Wiejskich z niedalekiego Modrzewia oraz w chórze parafialnym.

odpoczno2

Odpoczno

Zespół powstał w 2014 roku. Składa się z doświadczonych łódzkich muzyków, którzy na co dzień zajmują się różnymi gatunkami: od muzyki improwizowanej, poprzez alternatywną scenę rockową aż po polską muzykę tradycyjną. Wspólnym mianownikiem dla członków zespołu okazała się tradycja regionu opoczyńskiego. Starając się zachować jak najbardziej surowe i oryginalne brzmienie, a zarazem dotrzeć do własnych muzycznych korzeni, grupa chce łączyć współczesną improwizację z żywiołowością wiejskiego grania. Laureaci Konkursu Muzyki Folkowej Polskiego Radia „Nowa Tradycja” 2015.

Marek Kądziela – gitarzysta , kompozytor, pedagog, wykładowca Akademii Muzycznej im. Grażyny i Kiejstuta Bacewiczów w Łodzi. Absolwent gitary jazzowej oraz kompozycji w The Carl Nielsen Academy of Music w Danii. Laureat licznych konkursów („Noc Bluesowa”, „Guitar City”, „Bielska Zadymka Jazzowa”, ” Jazz Nad Odrą”) .

Marcin Lorenc – skrzypek i basista, ur. w Łodzi, specjalizujący się w polskiej muzyce tradycyjnej. Gra w kapeli Kożuch, współpracuje z Maciejem Filipczukiem, m. in. przy projekcie „Mazurek Vulgaris”. Pobierał i pobiera nauki u muzykantów wiejskich regionu łęczyckiego i sieradzkiego, m.in. Tadeusza Kubiaka i Czesława Skrzydłowskiego. Jego opoczyńskim mistrzem jest skrzypek Stanisław Ksyta.

Piotr Gwadera – perkusista, akordeonista, animator łódzkiej sceny muzycznej. Brał udział w wielu projektach muzycznych z pogranicza jazzu, rocka, muzyki eksperymentalnej i muzyki wiejskiej. Współpracuje z różnymi muzykami i zespołami, np. L.Stadt, Blisko Pola, P.K.P., Bogowie i Marynarze Łodzi. Jakiś czas temu rozpoczął również przygodę z tradycyjną muzyką wiejską, czego efektem jest gra w zespole Odpoczno.

Joanna Garncarczyk – basistka, śpiewaczka, plastyczka. Uczennica wiejskich muzykantów i śpiewaczek, uczestniczka projektów związanych z muzyką tradycyjną (m.in. „Ukraina archaiczna” i projektu rekonstrukcyjnego „Muzyka Kujaw”). Członkini łódzkiej kapeli Kożuch.

kepa_chaber2

Kapela Jana Kępy z Bobrowca.

Jan Kępa – skrzypce,

Franciszek Miniak – basy

Bogdan Stankiewicz – baraban/ bębenek

Jan Kępa (ur. 1954) – skrzypek z Bobrowca (gmina Rzeczyca). Zaczął grać w wieku 12 lat, kiedy to od dziadka otrzymał (w ramach zapłaty za pasanie krów) swoje pierwsze skrzypce. Nauki pobierał od wuja, znanego muzykanta, Jędrzeja Chabra. Potem porzucił skrzypce na rzecz trąbki, na której grał przez wiele lat w orkiestrze parafialnej i na weselach. Grywał też na saksofonie, klarnecie, a nawet gitarze. Po wieloletniej przerwie powrócił do gry na skrzypcach. Na archaiczne piękno jego gry zwróciło uwagę jury Festiwalu Kapel i Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu, nagradzając go I miejscem w kategorii solistów w r. 2014.

Jan Kępa założył też kapelę, w której oprócz niego grają muzycy z okolic Bobrowca – Władysław i Tadeusz Chabrowie, Kazimierz Wieteska oraz bębnista Bogdan Stankiewicz. Czasami w kapeli występuje też basista nieżyjącego już sławnego skrzypka rzeczyckiego Stanisława Skiby, Franciszek Miniak.”

Kapela gra na uroczystościach gminnych, przeglądach kapel oraz pograjkach organizowanych w Sochowej Zagrodzie, prywatnym muzeum etnograficznym, utworzonym przez pasjonata i kolekcjonera Zdzisława Sochę we wsi Sierzchowy.

Radoslaw_Biniek_fot.Piotr_Baczewski

Kapela Biniek – Wojciechowski – Lipski

Radosław Biniek (ur. 1974): gra na harmonii polskiej, absolwent szkoły muzycznej I stopnia w klasie akordeonu. Od początku lat 90. związany z kapelą ZPiT „Tramblanka”, gdzie uczył się oberków m.in. od Mariana Popeckiego, nieżyjącego już znakomitego skrzypka ludowego z Opoczna. Ma na swoim koncie wiele sukcesów indywidualnych, (m.in. I miejsce na IV Międzykulturowym Przeglądzie Folklorystycznym w Dąbrowie Górniczej, 2011 r). W roku 2013 był finalistą konkursu „Stara Tradycja”. Wraz z Mamą Haliną i siostrą Kamila Biniek – Kaczorowską tworzą rodzinną kapelę Binków. Od niedawna Radosław grywa też ze skrzypkiem Romanem Wojciechowskim

Roman Wojciechowski, (ur. 1949) jeden z najsłynniejszych ludowych skrzypków opoczyńskich. Gra od 1961 r., kiedy to ojciec kupił mu pierwsze skrzypce i zaprowadził na naukę do Feliksa Franczaka, skrzypka z Tomaszowa. Nauczył się grać również na klarnecie i saksofonie, od 1966 r. do połowy lat 90 grał na saksofonie w orkiestrze dętej przy Zakładach Włókien Chemicznych “Wistom”. Od 15. roku życia grywał na zabawach i weselach, w składzie akordeon, saksofon, gitara, perkusja. Należał też przez 10 lat do kapeli podwórkowej, (akordeon, skrzypce, dwie bandżole, trąbka i saksofon), która brała udział w przeglądach i grała “w terenie” – w Tomaszowie Mazowieckim, Skarżysku Kamiennej, Rawie Mazowieckiej.

Wojciechowski jest wciąż praktykującym muzykiem weselnym. Gra w zespole “Waganus” na saksofonie, rzadziej na skrzypcach. Od kilkunastu lat należy do kapeli, która towarzyszy zespołom obrzędowym w powiatach opoczyńskim i tomaszowskim. Grywa również w kapeli dwuosobowej z różnymi bębnistami (m. in. z Kazimierzem Krotoszem bądź Bogdanem Lipskim).

Jest trzykrotnym laureatem na Ogólnopolskim Festiwalu Kapel i Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu Dolnym nad Wisłą w kategorii solistów – instrumentalistów. Nagrania artysty – jako skrzypka i śpiewaka – znajdują się w Archiwum Polskiego Radia w Warszawie, Zbiorach Fonograficznych Instytutu Sztuki Polskiej Akademii Nauk w Warszawie oraz w Ośrodku Regionalnym Łódzkiego Domu Kultury, zostały też wydane na płytach.

Bogdan Lipski – gra na bębnie ze stalką oraz bębenku obręczowym z brzękadełkami. Pan Bogdan jest nie tylko muzykiem, ale też również gawędziarzem ludowym, przez wiele lat towarzyszył występom „Tramblanki” jako konferansjer.

 

Koncert realizowany we współpracy z Gminą Opoczno.

 

logo Znalezione obrazy dla zapytania gmina opoczno logo

Nasi partnerzy: