Koncert „Wesele z Wołynia. Świat, którego nie ma”

Centralna Biblioteka Rolnicza im. Michała Oczapowskiego

Wesele z Wołynia – świat, którego nie ma.

W naszym koncercie cofamy się do przedwojennego Wołynia. Najliczniejsze społeczności stanowili tu Ukraińcy, Polacy i Żydzi. W niniejszym przedsięwzięciu przyglądamy się jak współistniały i przenikały się obrzędy weselne polskie i ukraińskie. Mimo tragedii wojennych, które bezpowrotnie zmiotły ten obszar kulturowy z powierzchni ziemi, udało się nam złożyć obraz tego obrzędu bazując na bezpośrednich relacjach świadków, nagraniach archiwalnych i dokumentach pisanych. Nasze prace przy rekonstrukcji polsko-ukraińskiego wesela z lat trzydziestych (przy okazji filmu Wojciecha Smarzowskiego „Wołyń”) potwierdziły, że istnieje obszerny materiał muzyczny, tekstowy, choreograficzny, obrzędowy z tych terenów (między Chełmem, Tomaszowem Lubelskim, Lubieszowem i Łuckiem). Jedne elementy tradycji były zasadniczo różne, inne – tożsame, ze względu na sąsiedztwo terytorialne, wszystkie pozostawały ze sobą w dialogu. Chodź z dzisiejszej perspektywy może się to zdawać zaskakujące, Rzeka Bug nie dzieliła, a łączyła terytorium kulturowo.

Koncert jest naszym wyobrażeniem wielokulturowego obrazu przedwojennego Wołynia – świata, którego już nie ma. Wołyńskie wesele daje wgląd w bogatą tradycję (muzykę, taniec, obrzęd, obyczaj) jednego z licznych pograniczy tej części Europy.

W koncercie wezmą udział:

Babskij kozaczok (Kijów) w składzie:

Iryna Klymenko, Marianna Marhel, Igor Perewertniuk, Wolodymir Szczybra

Zespół Dziczka:

Tetiana Sopiłka, Justyna Czerwińska, Maria Puzyna, Ewa Winiarska, Agata Wróbel

Zespół Śpiewaczy Ewy Grochowskiej:

Maniucha Bikont, Joanna Gancarczyk, Ewa Grochowska, Olga Kozieł, Agnieszka Szokaluk

Kapela weselna:

Janusz Prusinowski – skrzypce

Mateusz Kowalski – skrzypce

Piotr Piszczatowski – bęben, baraban

wodzirej – Piotr Zgorzelski

oraz inni spodziewani i niespodziewani goście weselni.

Uczestnicy koncertu wcielą się w role rodziny i gości na dawnym polsko–ukraińskim weselu na Wołyniu. „Ośpiewają” kluczowe momenty wesela: przyjazd młodego, błogosławieństwo, czynności obrzędowe wokół korowaja, oczepiny, przenosiny młodej do domu młodego. Ważnym elementem tego muzycznego zgromadzenia będą improwizowane przyśpiewki, pieśni miłosne, pieśni śpiewane za stołem, toasty.

Nie zabraknie także kapeli i tańców lokalnych, takich jak swat, krutak, pochoda oraz melodii znanych powszechnie i chętnie na weselach grywanych: krakowiaka, karapeta, kozaka, polki, oberka czy mazurka.

Babskij Kozaczok (Kijów) przywiezie pieśni z powiatów wolodymyreckiego i kiwerciwskiego. Pieśni zostały nagrane w terenie przez członków zespołu w ostatnich latach. Oznacza to, że jeszcze dziś tradycje wołyńskiego śpiewu przetrwały na wsi. Co ciekawe i żadko spotykane, część repertuaru weselnego oraz styl śpiewu, który zaprezentuje zespół, przechował się w pamięci mężczyzn. Gościnnie w tym rodzinnym, żeńskim zespole Iryny Klymenko wystąpi dwóch młodych i doświadczonych śpiewaków i badaczy rodem z Polesia.

Zespół Dziczka oparł swój repertuar na nagraniach archiwalnych z Wołynia, Zachodniego Polesia i Podola, a także odczytał i ożywił zapisy nut i tekstów Juria Cechmistruka ze zbioru „Narodni pisni Wolyni: Fonograficzni zapisy 1936-1937″ oraz Oskara Kolberga (tom 36 Wołyń).

Kapela Weselna sięga do archiwalnych nagrań z lat 70. spod Kowla (autorstwa Oleksija Oszurkiewicza) oraz nagrań z początku XXI wieku z okolic Horochowa (autorstwa Iryny Fedun), a także słynnych nagrań Mychajlo Chaja ze wsi Wielka Głusza. Muzycy sięgnęli po melodie roztoczańskich skrzypków, którzy w młodości ogrywali wołyńskie wesela jak Józef Radej (ur. w 1902 roku w Olszance k. Turobina). W weselnym koncercie zagrają w charakterystycznym dla regionu lubieszowskiego (północny Wołyń) składzie: dwoje skrzypiec i bęben, gdzie drugie skrzypce grają sekund w oktawie.

Zespół śpiewaczy Ewy Grochowskiej sięga do doświadczeń z pracy nad obrzędowością weselną wschodniej Lubelszczyzny (szczególnie terenów między Chełmem a Hrubieszowem). Formuły muzyczne występujące w tej części regionu odpowiadają tym, które znamy z terenów centralnego Wołynia. W pracy nad repertuarem, który usłyszymy w koncercie, śpiewaczki korzystają przede wszystkim ze źródeł archiwalnych, z ustnych relacji o przedwojennych weselach na tych terenach oraz z analizy porównawczej stylów śpiewu obrzędowego z innych części centralnej i południowo–wschodniej Lubelszczyzny i umiejętności zdobytych podczas nauki u śpiewaczek weselnych starszego pokolenia. Jest to nowy projekt badawczy i wokalny zespołu.

 

 

Nasi partnerzy: