Festiwal 2014

FESTIWAL WSZYSTKIE MAZURKI ŚWIATA 2014  – „RZECZPOSPOLITA KOLBERGA”

IDEA

Festiwal Wszystkie Mazurki Świata 2014 dojrzewał jako idea zebrania razem tradycji muzycznych związanych z obszarem historycznej Rzeczpospolitej. Świętowaliśmy 200. urodziny Oskara Kolberga – ojca polskiej i europejskiej folklorystyki, a zarazem człowieka, który poznanie autentyku przedłożył nad własną twórczość.

Polacy, Ukraińcy, Białorusini, Litwini, Żydzi, Cyganie, Niemcy i ludzie wielu innych narodowości przez ponad 500 lat żyli obok siebie, tańczyli na weselach i płakali na pogrzebach, obchodzili różnorakie święta religijne, opowiadali baśnie. Taki świat opisał Oskar Kolberg w ponad 80 tomach dzieła: „Lud, jego zwyczaje, sposób życia, mowa, podania, przysłowia, obrzędy, gusła, zabawy, pieśni, muzyka i tańce”. To zaczarowana „skrzynia skarbów”, pełna melodii, rymów, opowieści i opisów. Dla wnikliwego czytelnika, który użyje „czarodziejskiej różdżki”, te notatki mogą ożyć – zabrzmieć zarówno w wyobraźni, jak i w rzeczywistości. Ta różdżka to osobiste doświadczenie w praktykowaniu wiejskiej muzyki tradycyjnej.

Chcieliśmy powrócić do Rzeczpospolitej Kolberga – duchowo i muzycznie. Koncerty poświęcone były kulturowemu bogactwu przestrzeni przez niego udokumentowanej – od Huculszczyzny, Litwy i Białorusi po Wielkopolskę. Mogliśmy zetknąć się z zachowaną po dziś dzień żywą tradycją i usłyszeć wielu wiejskich mistrzów, którzy zawsze byli i są najważniejszymi gośćmi Festiwalu. Trzy wiosenne koncerty obejmowały kolejne części opisanego przez Kolberga obszaru: Północny Zachód, Północny Wschód i Południowy Wschód.  Przygotowaliśmy również czwarty koncert, obejmujący Krainę Południowo – Zachodnią. Był on wydarzeniem jesiennej edycji Mazurków.

 

WIOSNA 2014

Głosy huculskich trombit, okaryn i drumli, rzeszowskich cymbałów i wielkopolskich dud, dzikie oberki i pieśni o miłości – takie dźwięki przez tydzień rozbrzmiewały w Warszawie – na Bielanach, na Zamku Królewskim i w dawnej fabryce Koneser. Od poniedziałku wielkanocnego do soboty 26 kwietnia trwał festiwal „Wszystkie Mazurki Świata”, zatytułowany „Rzeczpospolita Kolberga”.

W roku Oskara Kolberga założeniem organizatorów festiwalu „Wszystkie Mazurki Świata” było jak najszersze pokazanie muzycznych tradycji z terenów, które badał dziewiętnastowieczny etnograf. Terenów bardzo rozległych – od Wielkopolski po dzisiejszą Litwę, Białoruś, Ukrainę. Podobnie jak z dzieł Kolberga, z koncertów festiwalowych wyłonił się barwny obraz Rzeczpospolitej wieloetnicznej i wielokulturowej.

Wśród zaproszonych artystów byli autentyczni, wiejscy wykonawcy, tacy jak Dominika Czekun, śpiewaczka z ukraińskiego Polesia czy Janina Chmiel, śpiewaczka z Lubelszczyzny. Można ich określić jako przedstawicieli żywej tradycji a zarazem mistrzów, źródło wiedzy dla wielu młodych adeptów. Ich umiejętności muzyczne i dojrzałość poparta starszym wiekiem nikogo z publiczności nie pozostawiły obojętnym. Do tego nurtu zaliczyć można również gości z Wielkopolski (Zespół z Domachowa i okolic), kapelę huculską z Werhowyny czy zespół Zokopiany z Podhala.

Drugi nurt wykonawców to młodsze pokolenie podejmujące próby kultywowania, ożywienia, czy wręcz rekonstrukcji wybranych tradycji muzycznych. Przykładem takich działań był projekt kujawski, opracowany specjalnie na festiwal, przygotowany przez Justynę Piernik z zespołami Warszawa Wschodnia oraz Janusz Prusinowski Trio na podstawie nagrań z różnych archiwów (m.in. Instytutu Sztuki PAN, Polskiego Radia) oraz z opisów Oskara Kolberga, z udziałem wykonawczyni z Kujaw. Dla publiczności koncert kujawski był prawdziwym odkryciem muzyki tego regionu. Inne projekty rekonstrukcyjne to koncert z Suwalszczyzny (Julita Charytoniuk, Marta Urban-Burdalska i zespół Chłopcy z Nowoszyszek, uczniowie starszych muzykantów z regionu), muzyka Bojków (Susanna Karpenko, Serhij Ochrymczuk, Maksim Bereżniuk), Ania Broda o Północy (muzyka Warmii i Mazur). Podobny charakter prezentowały zespoły z Białorusi (Na Taku) i z Litwy (Mindre). Z kolei Kompania wołoczebna z Podlasia to działanie, w którym starsi i młodsi mężczyźni wspólnie rewitalizują dawny zwyczaj chodzenia z pieśniami wiosennymi na Wielkanoc.

Aby dopełnić obraz wielokulturowej Rzeczpospolitej z czasów Kolberga, na festiwalu zabrzmiała muzyka żydowska z terenów Rzeszowszczyzny (rekonstruowana przez Kapelę Brodów) oraz kilka melodii w wykonaniu cygańskiej kapeli podwórkowej. Nie zabrakło też dawnych pieśni dziadowskich. Andrij Ljaszuk z Ukrainy wykonał z towarzyszeniem liry pieśni z Podola i Wołynia – częściowo również na podstawie zapisów Kolberga.

Jak co roku, przez cały festiwalowy tydzień trwały warsztaty i prezentacje (nauka gry na skrzypcach, bębnie, harmonii, klarnecie, nauka śpiewu – pod kierunkiem doświadczonych mistrzów). Były oczywiście różne warsztaty tańca. Jeden z koncertów festiwalowych poświęcony był finałowi konkursu Stara Tradycja – konkursu, który motywuje młodych wykonawców z różnych środowisk do szukania mistrzów, pogłębiania wiedzy o konkretnych tradycjach, doskonalenia umiejętności. Całemu festiwalowi towarzyszyły tańce – codziennie po koncertach, na warsztatach i w sobotę, podczas Nocy Tańca, kulminacji festiwalu. Bardzo ważnym wydarzeniem było sobotnie, całodniowe Targowisko Instrumentów.

650x150

JESIEŃ 2014

W dniach 28-30 listopada 2014 roku odbyła się Rzeczpospolita Kolberga przedsięwzięcie łączące Jesienną edycję festiwalu „Wszystkie Mazurki Świata” i finał programu Akademii Kolberga. W tym trzydniowym święcie tańca i muzyki tradycyjnej wzięło udział ponad 1500 osób z całej Polski.

Rzeczpospolita Kolberga rozpoczęła się 28 listopada 2014 roku w Skwerze Hoovera (fila Fabryki Trzciny) gdzie można było wysłuchać koncertu „Rzeczpospolita Kolberga: Kraina Południowo-Zachodnia” (ostatniego z czterech koncertów przygotowanych w ramach tegorocznej edycji festiwalu „Wszystkie Mazurki Świata”). W programie znalazły się: pieśni reemigrantów z Bośni w wykonaniu zespołu „Ocice”, reemigrantów z Bukowiny w wykonaniu „Dunawca” ze Zbylutowa, pieśni kresowo-lwowskie – Bronisława Chmielowska i grupa „Pieśni Odzyskane”, muzyka Górali Żywieckich – Przemek Ficek i Marcina Blachura oraz pieśni religijne protestantów z Beskidu Śląskiego w wykonaniu grupy „Stejizbianki” z Wisły. Wieczór został uwieńczony klubem festiwalowym, w którym wzięli udział zarówno uczestnicy koncertu i inni później przybyli goście (blisko 500 os.).

W sobotę 29 listopada odbyły się prezentacje Szkół Tradycji w ramach finału Akademii Kolberga, która w 2014 roku objęła sześć odległych od siebie ośrodków wiejskich. W ciągu dnia zostały pokazane ich dokonania, a więc efekty ponad 30 sesji warsztatowych, około 25 otwartych wydarzeń wiejskich, w tym 12 lekcji tradycji przeprowadzonych w lokalnych szkołach. Wszyscy chętni mogli też wziąć udział w warsztatach śpiewu: kurpiowskich pieśni adwentowych i bożonarodzeniowych, a także radomskich przyśpiewek – „wyrywasów”; warsztatach tańców: łęczyckich kujonów i kujawiaków, oraz bałkańskiego tańca kolo wykonywanego przez zespół z Ocic; i warsztatach gry na instrumentach m.in. suce biłgorajskiej, skrzypcach, harmonii, barabanie. Wieczorem odbyło się biesiada – konwent szkół tradycji podczas, której mistrzowie i uczniowie z różnych regonów mieli okazję się poznać oraz wymienić doświadczeniami.

Jak co roku ukoronowaniem festiwalu „Wszystkie Mazurki Świata” była Noc Tańca. Frekwencja oraz atmosfera po raz kolejny dopisała, w wydarzeniu, które przeciągnęło się prawie do białego rana wzięło udział blisko 1000 osób. Uczestnicy mieli możliwość bawić się, rozmawiać, grać i tańczyć na sali głównej gdzie koncertowały wcześniej zapowiadane w programie zespoły oraz w czterech mniejszych pomieszczeniach, gdzie przez cały czas następowały spontaniczne zmiany kapel oraz składów (oprócz muzyków grających tradycyjne melodie z różnych regionów Polski pojawiła się również tradycyjna muzyka francuska oraz szwedzka).

Na zakończenie Rzeczpospolitej Kolberga w niedzielę 30 listopada w Kościele pokamedulskim na Bielanach przygotowana została Msza Św. z udziałem tradycyjnych adwentowych śpiewów kurpiowskich.

 

Festiwal pod honorowym patronatem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Bronisława Komorowskiego.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Koncerty: „Kraina Północno – Zachodnia” oraz „Kraina Północno – Wschodnia” dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu „Kolberg 2014 – Promesa”, realizowanego przez Instytut Muzyki i Tańca”.

Nasi partnerzy: