Lendler – tradycyjna muzyka w Austrii

Lendler – tradycyjna muzyka w Austrii

W języku niemieckim słowo „Land” oznacza wieś. Taneczne określenie „Landler” (wiejski)  ma dwa znaczenia. Z jednej strony jest to jeden z tradycyjnych tańców dzisiejszej Austrii, przez dziesięciolecia królujący na deskach i parkietach aż do czasu wkroczenia tam walca i polki w połowie XIX wieku. Z drugiej strony „Ländler” (w liczbie mnogiej), to ogólne określenie różnych muzycznych tradycji – Jodler, Tanz’, Steirer, Landler, Schleunige – od melodii tanecznych Górnej Austrii, po środkowo-austriackie jodłowanie (Styria). W Wiedniu lendlery występują również pod nazwą Dudler, a w Polsce jeszcze niedawno popularne były sztajery i sztajerki. Aktualnie w Austrii te szczegółowe nazwy są rzadko używane, zwykle ogólnie mówi się „tańce”. To doprowadziło do nazwania całej serii melodii tanecznych, lendlerów, określeniem „Tanz”.

W tradycyjnej muzyce austriackiej lendlery gra się w metrum 3/4. Bardzo ważne jest w nich rubato oraz intonacja. W różnych wariantach tworzą niemal własny styl muzyczny, całkiem odmienny od tego jak się gra walca czy też polkę. Lendlery mają długą, kilkusetletnią tradycję. Zadając pytanie o korzenie tej muzyki powracamy do XVIII wiecznych gospód, dworów i jarmarków Europy Środkowej, gdzie grywały najróżniejsze kapele a wśród tańców królowały polonezy, menuety i lendlery. To był też czas przenikania „stylu polskiego” do popularnej muzyki europejskiej.

Mistrzowie wiedeńscy – od Mozarta do Mahlera – wychowani we wszechobecnej aurze tej muzyki sami również chętnie komponowali w stylu „wiejskim”.

Fritz, Haertel, Kugler, Ströbitzer, Wascher to muzycy, którzy grają muzykę ludową opierając się zarówno na nauce u tradycyjnych mistrzów jak i na źródłach pisanych. Muzyka tradycyjna stanowiła istotną część ich dzieciństwa. Grywali i grają z muzykami podtrzymującymi dawne tradycje w różnych zespołach muzycznych, a ich szlaki często się przecinają (m. in. w Duo Haertel Wascher, Hermann Fritz Banda, Tanzhausgeiger).

Repertuar czerpią z nagrań terenowych, ze starych płyt gramofonowych (jeszcze tych pokrytych szelakiem) i z zapisów nutowych. Hermann Fritz nagrywał jeszcze takich starych mistrzów jak Sep Stadlmann. Teraz sam uchodzi za „starego mistrza”. Wszyscy mają za sobą studiowanie starych zapisów nutowych lendlerów, sporządzone przez muzyków z osiemnastego i dyiewitnastego wieku, które stanowią serce austriackich zbiorów archiwalnych. Głównymi źródłami, z których czerpią repertuar są zapisy mistrzów takich jak: Michael Schmalnauer, Josef Steinegger, Bernhardt Stüblinger, Anton Ritter von Spaun, Leopold Khals, Eduard Kremser, Lois Blamberger  oraz kolekcja  „Sonnleitnersammlung” arcyksięcia Jana Habsburga z 1819 roku.

Simon Wascher : „Można powiedzieć, że sposób, w który gramy Ländler, jest staromodny, ale my nie staramy się ‘rekonstruować’ dźwięków. Gramy tę muzykę tu i teraz, interesuje nas ona nie z powodu jej wieku, ale pomimo niego – jako improwizowana muzyka współczesna. Znamy te melodie na pamięć i często je gramy, zarówno na koncertach, do tańca, podczas wesel, przyjęć i pogrzebów, jak i we własnym gronie dla czystej przyjemności. Inspiracją dla nas jest zarówno niezwykła jakość tradycyjnej muzyki tanecznej z Austrii jak i pokrewne tradycje jak mazurek, czardasz, czy polska.”

 

Hermann Fritz (skrzypce, śpiew)

Hermann Haertel (skrzypce, kontrabas, śpiew)

Johanna Kugler (skrzypce, śpiew)

Erna Ströbitzer (kontra, śpiew)

Simon Wascher (lira korbowa)

 

Simon Wascher

Urodził się i wychował w Górnej Austrii, w rodzinie znanej ze swoich tradycji muzyki ludowej. Na lirze korbowej gra od 1987 roku, uczył się u takich mistrzów, jak Valentin Clastrier, Gilles Chabenat, Matthias Loibner i Riccardo Delfino. Koncertuje w całej Europie z zespołami Rundgeiger, Bilwesz i Alpenland Meets Ostseestrand. Nagrał płytę z orkiestrą barokową L’Orfeo i grając na lirze korbowej wystąpił w Operze Wiedeńskiej, w produkcji „Linda de Chamounix”. W 2003 roku zdobył pierwsze miejsce w konkursie w St. Chartier. Obecnie uczy gry na lirze korbowej i występuje w Austrii oraz za granicą. Angażuje się w badania naukowe poświęcone historii liry korbowej w Austrii i muzykom oraz rękopisom tradycyjnej muzyki tanecznej z XVIII wieku. W latach 1993-2001 Simon Wascher pełnił funkcję dyrektora festiwalu BordunMusik-Fest, odbywającego się w Kremsmuenster. Jest edytorem internetowego magazynu „Abwegslung” i tworzy muzykę na lirę korbową.

Hermann Fritz

Muzyk i muzykolog. Wiejskiego stylu gry na skrzypcach nauczył się od swego ojca, a dawnej praktyki wykonawczej od Josefa Mertina. Począwszy od lat 70. grał z wieloma muzykami i lub kapelami, takimi jak: Attwenger, Appenzeller Spaceschöttl, Urfahraner Aufgeiger, Fritz und Fritz, Wiadawö, Aniada a Noar, Duo Haertel Wascher, Ludwig Wiener, Martin Auer, Christina Zurbrügg, Die Partie, Sauschneider. Hermann Fritz wykonuje ludową muzykę taneczną kładąc nacisk na jej tradycyjną interpretację. Ma za sobą intensywną pracę nad dawnymi zapisami muzyki tanecznej. Jako muzykolog gości z wykładami na uniwersytetach Mozarteum, w Innsbrucku czy Wiedniu oraz publikuje, m.in na temat teorii muzyki ludowej czy wielogłosowości. Muzykuje też na ślubach, urodzinach, imprezach firmowych.

Herman Haertel 

Wyrastał w rodzinie o muzycznych tradycjach. Sam zaczynał od gry na skrzypcach, ale grał też na gitarze, trąbce, perkusji. Szybko dołączył do kilku grup grających muzykę tradycyjną, takich jak Tanzhausgeiger, Hermann Fritz Banda, Duo Haertel Wascher. Bierze udział w wielu warsztatach muzyki ludowej, grywa w Austrii i w całej Europie. Najbardziej interesuje go tradycyjna muzyka skrzypcowa do tańca i różne tradycje wokalne, m.in. jodłowanie.

Johanna Kugler

Urodziła się i wychowała w Wiedniu, gdzie uczyła się grać na skrzypcach. Kontakt z muzyką ludową miała od wczesnych lat dzieciństwa. Zainteresowanie tradycyjną muzyką i śpiewem pozwoliło jej wcześnie nawiązać kontakty z artystam i muzykami z całej Europy. Studiuje na Uniwersytecie Muzycznym w Wiedniu, gra w kilku zespołach – na koncertach i do tańca.

Erna Ströbitzer

Pochodzi z muzykującej rodziny, dorastała śpiewając i grając na różnych instrumentach. Uwielbia grać akompaniament, najchętniej na swoich trzystrunowych skrzypcach. Jej styl gry kształtował się zarówno pod wpływem jej nauczycieli, jak i muzyki ludowej z różnych regionów Europy. Oprócz grania pracuje w Austriackim Archiwum Muzyki Ludowej.

Nasi partnerzy: