Nyckelharpa Trio

Anna-Kristina WidellDavid Erikssoni Markus Svensson, to troje spośród czołowych współczesnych nykelharpistów. Grają tradycyjną muzykę z regionu Upplandii, a także repertuar współczesny.

Nykelharpa jest tradycyjnym instrumentem szwedzkim, używanym, w tej czy innej formie, od ponad 600 lat. Po norwesku nazywa sięnyckelharpor, po włosku viola a chiavi, po niemiecku Schlüsselfidel.

To skrzypce klawiszowe (lub raczej fidel klawiszowy) będące w istocie chordofonem smyczkowym zaopatrzonym w poruszane przy pomocy klawiszy tangenty, służące do skracania strun. Instrument znany w średniowieczu i wiekach późniejszych w wielu regionach Europy, jednakże do XX wieku zachowany jedynie w krajach skandynawskich. Spopularyzowany zwłaszcza w latach 70. w Szwecji.

Obecnie używa się czterech różnych wariantów nykelharpy, z czego najpopularniejsza jest odmiana chromatyczna wyposażona w trzy struny melodyczne, jedną burdonową (A1-C1-G-C) i dwanaście strun rezonansowych, odpowiadających wszystkim wysokościom dwunastostopniowej skali chromatycznej. Wyposażona jest również w 37 drewnianych klawiszy przesuwanych pod strunami. Każdy klawisz zakończony jest tangentem, który skraca strunę aby wydobyć dźwięk o pożądanej wysokości. Instrument oparty o pierś i prawe ramię grającego ustawiony jest w pozycji wertykalnej (otworami rezonansowymi w stronę słuchaczy). Muzyk trzyma krótki smyczek w prawej ręce, zaś lewą naciska na klawisze.

Nykelharpa ma skalę trzyoktawową, począwszy od dolnego G – jak w skrzypcach, i ma również podobne do skrzypiec brzmienie, jednak
o znacznie większym rezonansie. Wcześniejsze formy nykelharpy miały mniejszą liczbę klawiszy, mniej strun rezonansowych (lub nie miały ich wcale), mniej strun melodycznych, częściej za to używano struny burdonowej.

Obecnie w Szwecji działa około 10 000 nykelharpistów. Jest to efekt popularyzacji tego instrumentu przez Erica Sahlstroma. Nykelharpa niemal całkiem zanikła w pierwszej dekadzie XX wieku, lecz na „zielonej fali” lat 60. i 70. – szerszego ruchu ożywiania tradycji ludowych – nastąpił jej renesans.

Nasi partnerzy: